ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΝ ΠΑΝΤΟΠΩΛΕΙΟΝ ΜΟΡΦΟΥ
Ο καταλύτης για την ίδρυση του κοινωφελούς οργανισμού του Συνεργατικού Παντοπωλείου Μόρφου (ΣΠΜ) θα μπορούσε να λεχθεί πως ήταν η ιδρυτική Συνέλευση του Συνεργατικού των Μεταλλωρύχων της Σκουριώτισσας που έγινε το καλοκαίρι του 1944. Ένας αριθμός φιλοπρόοδων Μορφιτών που ήταν παρόντες σ’ αυτή τη Συνέλευση εμπνεύστηκαν την ίδρυση Συνεργατικού Παντοπωλείου και στη Μόρφου. Μεταξύ αυτών ήταν και ο μετέπειτα πρώτος υπάλληλος και πρώτος γραμματέας του ΣΠΜ, ο Ανδρέας Χαραλάμπους (Αντρικκής), ο οποίος μετά το πέρας της εργασίας του περιερχόταν τα καφενεία και τους συλλόγους στου Μόρφου για να εισπράττει χρήματα υπό τύπον μετοχών έναντι αποδείξεων για να συμπληρωθεί ένα μίνιμουμ ποσό που απαιτείτο σαν μετοχικό κεφάλαιο. Οι εισπράξεις κατετίθεντο στην ΣΠΕ Μόρφου στην οποία ανοίχθηκε ο σχετικός λογαριασμός. Κάθε μετοχή ετιμάτο προς δέκα σελίνια τότε δηλαδή μισή λίρα.
Όταν μαζεύτηκαν περίπου £250 ο Ανδρέας Χαραλάμπους εκ μέρους της επιτροπής πρωτοβουλίας ίδρυσης του ΣΠΜ, επισκέφθηκε το γραφείο του Άγγλου Διοικητή Συνεργατικής Ανάπτυξης στην πρωτεύουσα με τα σχετικά διπλότυπα αποδείξεων και ζήτησε να παραχωρηθεί η άδεια για την ίδρυση του Σ.Π,Μ. Ο Διοικητής αρνήθηκε διότι έκρινε ότι το ποσόν των £250 δεν ήταν ικανοποιητικό και έπρεπε να μαζευτούν πέραν των £300.
Επέστρεψε λοιπόν στη Μόρφου και το ανακοίνωσε στην ομάδα πρωτοβουλίας οπότε τρεις Μορφίτες παθιασμένοι με την ιδέα της ίδρυσης του ΣΠΜ και συγκεκριμένα οι Ανδρέας Πηλαβάς (κρεοπώλης), Παντελής Σιαηλής (εργολάβος οικοδομών) και Ανδρέας Κτωρή (κρεοπώλης), αγόρασαν συνολικά ακόμα £50 μετοχές. Έτσι εξασφαλίστηκε από τον Άγγλο Διοικητή η σχετική άδεια για την ίδρυση του ΣΠΜ.
Έγινε Γ.Σ των μετόχων και στην πρώτη επιτροπή εξελέγησαν οι αείμνηστοι: Ανδρέας Πηλαβάς ( Πρόεδρος), και οι Παντελής Σιαηλής, Ανδρέας Κτωρής, Οδυσσέας Κωστή και Αντώνης Κολάντης ως μέλη.
Η επιτροπή στην πρώτη της συνεδρία εισηγήθηκε τον Ανδρέα Χαραλάμπους για πρώτο υπάλληλο και Γραμματέα του ΣΠΜ, ο οποίος είχε καταβάλει και τις προσπάθειες για είσπραξη του απαιτούμενου ποσού προς εξασφάλιση της άδειας για ίδρυση του. Ο Ανδρέας Χαραλάμπους τότε εργαζόταν στο δημαρχείο και υπέβαλε παραίτηση για να εργοδοτηθεί στο ΣΠΜ.
Η επιτροπή ενοικίασε αρχικά το κατάστημα του Χρυσοστόμου Παπαγιάννη, απέναντι από τα γραφεία της ΑΤΗΚ σε μια πάροδο του κεντρικού δρόμου της Μόρφου. Ύστερα από όλες αυτές τις προσπάθειες στις 29/7/1949 άρχισε δουλειά το ΣΠΜ με πρώτο υπάλληλο τον Ανδρέα Χαράλαμπους.
Τον πρώτο μήνα έγιναν πωλήσεις £1000 με κέρδος γύρω στο 5%. Ο μισθός του υπαλλήλου καθορίστηκε σε £18 μηνιαίως. Σε μερικούς μήνες λόγω της συνεχούς αύξησης των πωλήσεων και του κύκλου εργασιών προσλήφθηκε και δεύτερος υπάλληλος. Σύντομα χρειάστηκε το ΣΠΜ να μεταστεγαστεί σε μεγαλύτερο κατάστημα στα νεόκτιστα ιδιόκτητα της Τράπεζας Κύπρου και ενοικιάστηκε και μια αποθήκη από τους αδελφούς Χρυσοχού.
Την εποχή εκείνη κάηκε το κτίριο του κινηματογράφου Πάνθεον που βρισκόταν στο κέντρο της Μόρφου. Η επιτροπή διαβλέποντας την ανάγκη απόκτησης ιδιόκτητων γραφείων και καταστημάτων αγόρασε το οικόπεδο που στεγαζόταν το Πάνθεον έναντι του ποσού των £1500. Επελέγη το γραφείο του κ. Μάριου Σανταμά για την ετοιμασία αρχιτεκτονικών σχεδίων για την ανέγερση του μεγάρου του ΣΠΜ. Ζητήθηκαν προσφορές και η προσφορά κατακυρώθηκε στον Παντελή Σιαηλή για την ανέγερση του μεγάρου έναντι του ποσού των £4500.
Εν τω μεταξύ οι δουλειές του Συνεργατικού αναπτύσσονταν συνεχώς γι’ αυτό και προσλαμβάνονταν νέο προσωπικό και υπάλληλοι. Άνοιξαν τρία νέα πρατήρια τροφίμων για να καλύψουν όλες τις συνοικίες. Ένα πρατήριο υφασμάτων, ένα υλικών οικοδομής, ένα οικιακών συσκευών, ένα ζωοτροφών, ένα ειδών υγιεινής, ένα για κουζινικά σκεύη και ένα πρατήριο πετρελαιοειδών της FINA στην είσοδο της Μόρφου κοντά στα γυμνάσια.
Από τη συνεχή αύξηση του κύκλου εργασιών το 1974 το ΣΠΜ απασχολούσε 33 υπαλλήλους με τζίρο που έφτανε τις 200 χιλιάδες λίρες το μήνα.
Το ΣΠΜ έκανε αγορές μέσω παραγγελιών σε μεγάλες ποσότητες πολλές φορές κατευθείαν από το εξωτερικό και πωλούσε σε χαμηλότερες τιμές προς όφελος των μελών του αλλά και όλων των καταναλωτών και των περβολάρηδων της ευρύτερης περιοχής Μόρφου. Η προσφορά του στην οικονομική και κοινωνική ζωή της Μόρφου ήταν τεράστια. Μαζί με την Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Μόρφου και το Συνεργατικό Οργανισμό Διαθέσεως Εσπεριδοειδών Μόρφου ήταν το στήριγμα των φτωχών και μικρομεσαίων στρωμάτων του Μορφίτικου κάμπου.